Grenzen stellen klinkt zo simpel. In deze blog legde ik al uit waarom het voor heel veel mensen bijna onmogelijk voelt (en dat niet hun schuld is).
In dit artikel ga ik in op hoe je, op een laagdrempelige manier, oefent met grenzen stellen. De praktische kant dus nu je de psychologische kant van grenzen stellen, en waarom het zo moeilijk kan zijn, al begrijpt.
Zelf heb ik ook jarenlang geworsteld met het stellen van grenzen. Ik zei overal “ja” op, ook als het me totaal niet uitkwam, of ik er helemaal geen zin in had. Dat deed ik omdat ik niemand wilde teleurstellen, aardig gevonden wilde worden, conflicten wilde vermijden etc. Daarnaast vond ik het lastig mijzelf op de eerste plek te zetten want is dat niet egoïstisch? Maar dat is het juist niet!
Toen ik geen grenzen stelde was ik vaak overprikkeld, moe, had ik stress en een korter lontje en merkte ik geregeld dat als ik ergens was, alles in mij schreeuwde dat ik daar niet wilde zijn. Voor de mensen om mij heen werd ik er dus ook niet leuker op door steeds over mijn grenzen heen te gaan. Daarom is het zo belangrijk om eerst voor jezelf te kiezen.
Denk aan het zuurstofmasker in het vliegtuig en de gedachte erachter. Zet het eerst bij jezelf op zodat je vervolgens anderen beter tot hulp kunt zijn. Zo werkt het ook met grenzen stellen: een van de belangrijkste vormen van zelfzorg en zelfliefde.
In deze blog neem ik je mee in alles wat ik geleerd heb. Hoe je grenzen herkent, hoe je ze communiceert en bewaakt en hoe je stopt met jezelf wegcijferen. En geloof me… het verandert echt je hele leven!
Waarom is grenzen stellen zo belangrijk?
Grenzen stellen draait niet om hard zijn, om egoïsme of om jezelf afsluiten van je sociale contacten. Wél gaat het over:
- Beter voor jezelf zorgen
- Je tijd bewaken
- Je energie bewaken
- Duidelijk zijn
- Ruimte maken voor wat voor jou belangrijk is
Als je geen grenzen hebt leef je vaak op de automatische piloot of in de waan van de dag of voor de agenda’s van anderen. Je doet de dingen omdat “het zo hoort” of omdat je denkt dat het van je verwacht wordt en je niemand wilt teleurstellen. Maar als je wél grenzen stelt, gebeurt er iets bijzonders.
- Je voelt je rustiger
- Je leven wordt overzichtelijker
- Je krijgt meer zelfvertrouwen
- Je relaties worden eerlijker en gelijkwaardiger
- Je kunt je focussen op wat je écht wilt en wat belangrijk voor je is
Grenzen stellen is dus geen luxe maar een basisvoorwaarde voor een gezond, rustig en fijn leven.
Stappenplan: Grenzen stellen in 6 concrete stappen
Stap 1. Herken je signalen
Je weet pas dat je over je grens bent gegaan als het eigenlijk al te laat is. Je voelt spanning, irritatie of vermoeidheid. Je zegt “ja” terwijl je eigenlijk “nee” bedoelt. Je voelt weerstand maar doet het toch.
Let eens op deze signalen:
- je raakt geïrriteerd door kleine dingen
- je voelt je mentaal moe of leeg
- je hebt het gevoel dat iedereen iets van je wil
- je lichaam protesteert (spanning in nek, schouders, kaken, buik)
- je piekert veel
- je hebt weinig geduld
Deze signalen zijn waardevol. Ze zijn je eerste waarschuwing dat iets niet klopt.
Stap 2. Bepaal wat jouw persoonlijke grenzen zijn
Veel mensen weten niet precies wáár hun grenzen liggen. Dan is het logisch dat je ze niet duidelijk communiceert. Daarom is stap twee: helder krijgen wat voor jou oké is en wat niet.
Stel jezelf deze vragen:
- Waar word ik geen blijer mens van?
- Welke verplichtingen kosten me te veel energie?
- Waar zeg ik ja op terwijl ik dat eigenlijk niet wil?
- Wat zijn situaties die mij stress geven?
- Welke verwachtingen van anderen voelen te zwaar?
Schrijf vervolgens vijf concrete grenzen op. Denk aan:
- werkdagen afbakenen
- pauzes echt nemen
- niet bereikbaar zijn buiten bepaalde tijden
- sociale afspraken beperken
- tijd voor jezelf vrijhouden
- geen extra taken aannemen op werk
- niet altijd de ‘redder’ willen zijn voor anderen
Dit lijstje wordt je basis.
Stap 3. Communiceer je grenzen helder en kort
Veel mensen proberen grenzen uit te leggen met lange verhalen. Maar daardoor gaan anderen juist in discussie of proberen ze je over te halen. Hoe korter en duidelijker, hoe beter.
Hier zijn zinnen die je direct kunt gebruiken:
Vriendelijk maar duidelijk:
- “Dankjewel dat je het vraagt, maar ik kan dit nu niet.”
- “Ik heb die dag geen ruimte in mijn agenda.”
- “Ik moet voor mezelf kiezen en dit lukt mij helaas niet.”
Simpel en effectief:
- “Nee, dat past niet bij mij.”
- “Dat werkt voor mij niet.”
- “Ik zeg hier nee op.”
Om tijd te winnen:
- “Ik denk er even over na en kom bij je terug.”
- “Ik laat het je later weten.”
Door niet meteen ‘ja’ te zeggen, geef je jezelf ruimte om echt te voelen wat je wilt.
Stap 4. Verwacht weerstand (en laat je niet ompraten)
Wanneer jij je gedrag verandert, moeten andere mensen daaraan wennen. Vooral mensen die jarenlang gewend waren dat je altijd klaar stond. Soms reageren mensen teleurgesteld of proberen ze je toch over te halen.
Maar let op: dat betekent niet dat je iets fout doet. Het betekent dat je grenzen hebt. En dat is goed.
Onthoud:
- Andermans teleurstelling is niet jouw verantwoordelijkheid.
- Een nee tegen hen, is een ja tegen jezelf.
- Hoe vaker je duidelijk bent, hoe sneller het normaal wordt.
Het is vooral de eerste paar keren spannend. Daarna wordt het veel makkelijker.
De mensen die boos worden als je grenzen stelt, zijn diegenen die er baat bij hebben dat je ze nooit had!
Stap 5. Bescherm je grenzen met praktische tools
Grenzen stellen is één ding. Ze bewaken is de echte uitdaging. Gelukkig kun je dit makkelijker maken met simpele strategieën.
1. Plan je eigen tijd eerst
Begin je werkweek of agenda niet met afspraken, maar met:
- rustdagen
- vrije blokken
- me-time
- sportmomenten
- belangrijke projecten
Dan blijft er automatisch minder ruimte over voor dingen die niet prioriteit hebben.
2. Gebruik vaste ‘nee’-zinnen
Heb een paar standaardzinnen klaarliggen. Hierdoor hoef je niet elke keer opnieuw te bedenken wat je moet zeggen.
3. Stop met jezelf verantwoorden
Een grens hoeft geen uitgebreid epistel te zijn.
Een “nee, dat lukt me niet” is genoeg.
4. Bouw hersteltijd in
Na drukke dagen, afspraken of werkblokken: plan tijd zonder verplichtingen.
5. Bewaak je beschikbaarheid
Bijvoorbeeld:
- Zet je meldingen uit
- geen WhatsApp na 21:00
- Plan vaste momenten om berichten te beantwoorden
Dit geeft rust en duidelijkheid.
Stap 6. Wees lief voor jezelf
Je gaat misschien ‘fouten’ maken. Je gaat soms toch “ja” zeggen, terwijl je “nee” bedoelt. Je gaat misschien nog een paar keer over je grens heen zonder dat je het doorhebt. Maar dat is oké.
Je bent aan het leren voor jezelf te zorgen en dat gaat niet van de een op de andere dag. Zéker niet wanneer je dat jaar in jaar uit niet gedaan hebt. Je ontwikkelt een vaardigheid die enorm veel impact heeft. Elke keer dat je een grens stelt, hoe klein ook, zet je een stap richting een rustiger, duidelijker en fijner leven.
Wees trots op elke ‘nee’ die goed voelt.
Wees lief voor jezelf als het even niet lukt.
En vergeet niet: dit is geen sprint maar een marathon!
Veelgemaakte fouten bij grenzen stellen
1. Te veek uitleg geven:
Je bent niemand uitleg of verantwoording schuldig. Daarnaast geeft je anderen de ruimte om je toch om te praten. Je zegt bijvoorbeeld; “Vanavond is voor mij niet haalbaar, ik heb me voorgenomen vroeg te gaan slapen want ik moet morgenochtend om 08:00 op een afspraak zijn en ik wil daar fit aan de start verschijnen.” Volkomen legitiem én goed onderbouwd maar wat doe je wanneer degene tegenover je zegt “Pff Ik moet al om 06:00 op mijn werk zijn en ik ben er ook”. Grote kans dat je niet wilt overkomen als een aansteller en dan tóch maar weer over je grens heen stapt. Kortom: “Nee, dat red ik helaas niet of vanavond kan ik niet” volstaat prima!
2. Eerst aan anderen denken en dan pas aan jezelf
Je mag zonder schuldgevoel voor jezelf kiezen. Het niet te veel uitleg geven zoals hierboven al beschreven helpt hierbij. Zelfs wanneer iemand ongevraagd tóch laat doorschemeren het niet eens te zijn met jouw keuze of zich teleurgesteld voelt is het belangrijk dat je tóch bij je standpunt blijft. Denk dan terug aan het zuurstofmasker in het vliegtuig!
3. Alles ineens willen veranderen
Net zoals dat Rome niet in een dag is gebouwd, is het niet logisch te verwachten dat je van de een op andere dag een kei bent in grenzen stellen en dat je dit probleemloos doet. Iets wat jarenlang erin is geslopen zal ook de nodige tijd kosten om weer uit je systeem te krijgen. Zet kleine stapjes, experimenteer en oefen op je eigen tempo met grenzen stellen. Als je van jezelf verwacht dat je dit morgen perfect moet beheersen zal het alleen maar frustratie en ongemak bij je oproepen als het niet meteen lukt. Begin klein bijvoorbeeld met een heldere grens per week. Je zult zien dat juist wanneer je er niet te veel druk oplegt het steeds makkelijker gaat.
4. Laat je niet manipuleren door schuldgevoel
Schuldgevoel na het stellen van een grens zegt helemaal niets over je keuze maar tegelijkertijd zegt het alles over oude patronen. En die mag je juist los gaan laten.
Lees ook: 8 redenen waarom je geen grenzen kunt stellen (en dat niet jouw schuld is)
5. Denken dat “nee” zeggen onaardig is
Nee zeggen kan duidelijk én vriendelijk tegelijk. Op een vriendelijke manier nee zeggen begint met erkenning. Je laat de ander merken dat je hun verzoek, vraag of aanbod waardeert. Daarna kun je rustig en eerlijk aangeven dat je niet kunt ingaan op wat er gevraagd wordt, zonder in detail te treden of in allerlei details of excuses te vervallen. Dus bijvoorbeeld: “Wat lief dat je het vraagt maar vanavond kan ik helaas niet”. Zoek de balans waarin je aardig blijft maar toch trouw kunt zijn aan je eigen behoeften en mogelijkheden.
Hoe grenzen stellen je leven verandert
Toen ik begon te oefenen met grenzen stellen voelde ik mij echt meteen rustiger. Ik hield instant meer tijd over voor dingen die belangrijk voor me zijn. Mijn relaties werden eerlijker en ik voelde me minder overweldigd. Ik leerde keuzes maken met mijn hoofd én hart én ik leerde mezelf beter kennen.
Je kunt dus wel zeggen dat de kwaliteit van mijn leven echt is veranderd omdat ik stopte met overal maar “ja” op te zeggen of niet aan te geven dat ik gebeurtenissen of uitspraken vervelend vond om anderen maar niet te kwetsen. Daarmee kwetste ik mijzelf.
Grenzen zijn geen muren het zijn openingen die je bewust kiest. Grenzen zijn duren die bepalen wat en wie je binnenlaat en wat en wie niet!
Kun jij makkelijk grenzen stellen? Laat het me hieronder weten of stuur me anders gerust een berichtje.
